Ortak Sınavlar Bitti: Sınav Kâğıdını Öğrenme Fırsatına Çeviren 4 Adım

Birinci dönemin ilk ortak yazılıları 13 Kasım'da bitti ve ara tatil başladı. Sonuçlar, öğretmenler kâğıtları okudukça e-Okul'a düşüyor. MEB tüm sınıflar için tek bir açıklama tarihi vermedi; notları e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi'nden takip etmek en doğru yol. 6. sınıf matematik ve 10. sınıf Türk dili ve edebiyatı sınavları ülke genelinde aynı gün yapıldı, ama sonuçları okul ya da il sıralaması olarak yayımlanmayacak.

Not gelince ne olacak? Çoğu evde sayı konuşulur, kâğıt çantaya geri döner. Oysa araştırmalar, sınavın asıl öğretici kısmının not açıklandıktan sonra başladığını gösteriyor.

Yanlışlar neden değerli?

Columbia Üniversitesi'nden Janet Metcalfe'nin 2017'de yayımladığı kapsamlı derleme, uzun süre kaçınılması gereken bir şey sayılan hataların, ardından düzeltici geri bildirim geldiğinde öğrenmeyi güçlendirdiğini gösteriyor. Daha da ilginci, "hiperdüzeltme etkisi": Öğrencinin emin olarak yaptığı yanlışlar, düzeltildiğinde en iyi hatırlanan bilgiler arasına giriyor (Butterfield ve Metcalfe, 2001). "Kesin bu" deyip yanlış çıkan bir cevap, şaşkınlık yarattığı için belleğe daha derin işleniyor.

Ama bunun bir şartı var: Hatanın görülmesi ve düzeltilmesi. Çantada unutulan kâğıt bu fırsatı kaçırır.

Kâğıdı öğrenme fırsatına çeviren dört adım

1. Önce her yanlışın türünü belirle

Carnegie Mellon Üniversitesi'nden Marsha Lovett, sınavdan sonra öğrencilere kısa bir "sınav sonrası formu" doldurtmayı önerdi. Öğrenciler yanlışlarını sınıflandırıyor ve bir sonraki sınava nasıl hazırlanacaklarını yazıyorlardı. Bu küçük alışkanlık, öğrencilerin kendi öğrenmelerini daha iyi yönetmelerine yardım etti. Her yanlış soruya şu dört etiketten birini ver:

• Bilmiyordum: Konu eksik. Çözüm: konuyu yeniden çalışmak.
• Dikkatsizlik: Biliyordum ama işlem hatası yaptım, birimi unuttum, soruyu yanlış okudum. Çözüm: kontrol alışkanlığı.
• Soruyu anlamadım: Bilgim vardı ama sorunun ne istediğini çıkaramadım. Çözüm: uzun ve senaryolu sorularla pratik.
• Süre yetmedi: Sona kalan soruları yapamadım. Çözüm: zaman planı.

Bu tabloyu çıkardığında, "Fen'den 65 aldım" cümlesi "Bilgim yeterli, ama açık uçlu sorularda soruyu yanlış anlıyorum" cümlesine dönüşür. İkincisi bir şey yapmayı mümkün kılar.

2. Emin olduğun yanlışları işaretle

Hangi yanlışları yaparken emindin? Onların yanına yıldız koy. Hiperdüzeltme etkisi sayesinde bunlar, doğrusunu öğrendiğinde en kalıcı bilgilerin olacak.

3. Doğrusunu kitaba bakmadan yeniden yaz

Doğru cevabı okumak yetmez. Önce cevabı öğren, sonra kâğıdı kapat ve kendi cümlelerinle yeniden yaz. Bu, kendini yoklama yönteminin tam olarak kendisi. Ara tatildeki 15 dakikalık tekrar oturumlarından birini buna ayırabilirsin.

4. Bir sonraki sınav için tek bir karar al

Etiketlerden en sık hangisi çıktıysa ona göre tek bir karar yaz: "Sınavda son 5 dakikada işlemleri kontrol edeceğim" ya da "Her hafta bir senaryolu soru çözeceğim" gibi. Tek ve somut bir karar, on maddelik iyi niyet listesinden daha çok işe yarar.

Velilere: Sayıdan önce kâğıt

• İlk soru "kaç aldın" olmasın. Önce "Kâğıdına birlikte bakalım mı?" diyin.
• Yanlışları etiketleme işini çocuğa bırakın. Siz sadece sorun: "Bu soruda ne oldu sence?"
• Dikkatsizlik hatalarını küçümsemeyin, abartmayın da. Bunlar genellikle en kolay düzelen hatalardır.
• Bir not, bir çocuğu tanımlamaz. Dönemde başka yazılılar, performans ve proje notları da var. Bu sınav, geliştirilecek yeri gösteren bir harita.

Öğretmenlere: On dakikalık bir ders

Tatil dönüşü ilk derste kâğıtları dağıtırken öğrencilere dört etiketli kısa bir form verin. Herkes yanlışlarını etiketlesin ve bir karar yazsın. Sınıf genelinde hangi etiketin öne çıktığına bakmak, sizin için de ikinci yarının planını gösterir. Yorum yazarken nelere dikkat edileceğini not mu, yorum mu? yazımızda anlatmıştık.

Not, sınavın sonudur. Kâğıt ise bir sonraki öğrenmenin başlangıcı. İyi tatiller!

Kaynaklar: Metcalfe (2017), Learning from Errors, Annual Review of Psychology · Butterfield ve Metcalfe (2001), Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition · Carnegie Mellon Eberly Center: Sınav sonrası formları (exam wrappers) · Sabah: Ortak sınav sonuçları ne zaman açıklanacak?