Ortak Sınavlar Yarın Başlıyor: Son Akşam İçin Bilimin Dört Önerisi

Yeni Ortak Yazılı Sınav Sistemi'nin ilk sınavları yarın, 3 Kasım Salı günü başlıyor. Ortaokullarda 5, 6 ve 7. sınıflar Fen Bilimleri, liselerde 9, 10 ve 11. sınıflar Biyoloji sınavıyla açılışı yapacak. Peki sınavdan önceki son akşam ne yapmalı? Bilimin bu soruya dört net cevabı var.

Önce sınavın kendisi

• Süre 40 dakika. Kâğıt en fazla 4 sayfa, toplam 100 puan.
• İki soruyu kendi öğretmenleriniz yazıyor. Beceri temelli, açık uçlu sorular. Diğerleri MEB'in soru havuzundan geliyor.
• Senaryo önceden duyuruldu. Zümreniz, MEB tablosundaki senaryolardan birini seçti ve size bildirdi. Sorular o senaryonun konularından geliyor.
• Takvim: Sınavlar 13 Kasım'a kadar sürüyor. 6. sınıf matematik (11 Kasım) ve 10. sınıf Türk dili ve edebiyatı (12 Kasım) ülke genelinde aynı gün yapılacak. Mazeret sınavları 23-27 Kasım'da.

Son akşam için bilimin dört önerisi

1. Tekrar okuma, kendini sına

Roediger ve Karpicke'nin (2006) ünlü deneyinde metni tekrar tekrar okuyan öğrenciler bir hafta sonra yaklaşık %40'ını, kendini sınayarak çalışanlar ise %61'ini hatırladı. Üstelik ilk grup metni çok daha fazla kez okumuştu. 118 çalışmayı birleştiren bir meta-analiz de sonucu doğruluyor: kendini sınamak, tekrar okumaktan daha etkili (bkz. aralıklı tekrar ve kendini yoklama).

Bu akşam: Kitabı kapat, boş bir kâğıda konuyu hatırladığın kadarıyla yaz, sonra kitaba dönüp eksiklerini kontrol et. Yeni konu öğrenmeye çalışma; yoğun ve yeni bir konuda bu yöntem bile işe yaramayabiliyor.

2. Açık uçlu soruya "neden" diye cevap ver

Öğretmeninizin yazdığı sorular ezber değil, açıklama istiyor. Senaryodaki her ana kavram için kendine "Bu neden böyle?" diye sor ve cevabı iki üç cümleyle yazarak ver. Yazarak anlatmak, sınavda yapacağın şeyin ta kendisi.

3. Gece yarısını geçirme

Uyku, gün içinde öğrenilenlerin belleğe yerleştiği zamandır. Derin uyku sırasında beyin o günün bilgilerini yeniden oynatarak kalıcı hale getirir (Diekelmann ve Born, 2010). Sabaha kadar çalışmak, en çok emek verdiğin şeyi kaybetmek demek. Bu akşamki son tekrarını yap ve erken yat.

4. Kaygını 10 dakika kâğıda dök

Chicago Üniversitesi'nden Ramirez ve Beilock (2011), lisede biyoloji final sınavına girecek öğrencilere sınavdan hemen önce 10 dakika sınav kaygılarını yazdırdı. Kaygısı yüksek olup yazan öğrencilerin notları kaygıdan etkilenmedi; yazmayanların notları ise düştü. Çalışma Science dergisinde yayımlandı. Yarın sabah, aklındaki "ya unutursam" düşüncelerini birkaç dakika bir kâğıda yaz ve kâğıdı katla.

Sınav anında: 40 dakikayı böl

İlk 3 dakikada bütün soruları oku ve puanlara bak. Bildiğin sorudan başla; takıldığın soruda 3-4 dakikadan fazla kalma, işaretleyip geç. Son 5 dakikayı boş bıraktığın yerlere ve okunaklılığa ayır. Açık uçlu soruda boş bırakmak yerine bildiğin kadarını yaz; puanlama adım adım yapılıyor.

Velilere tek bir not

Bu akşam yapabileceğiniz en iyi şey, evi sakin tutmak ve çocuğunuzun saatinde yatmasına yardım etmek. Sabah ders anlattırmak yerine kahvaltıda başka şeylerden konuşun.

Herkese bol şans. Kâğıda yazdığın her cümle, aslında bu akşam kendine sorduğun soruların cevabı olacak.

Kaynaklar: MEB OYSS Uygulama Kılavuzu (Memurlar.net özeti) · Roediger ve Karpicke (2006), Psychological Science · Adesope ve ark. (2017), Review of Educational Research · Diekelmann ve Born (2010), Nature Reviews Neuroscience · Ramirez ve Beilock (2011), Science (ScienceDaily özeti)