Öğrenme Stilleri Efsanesi: "Ben Görsel Öğreniyorum" Doğru mu?

"Ben görsel öğreniyorum, dinleyerek anlamıyorum." Bu cümleyi öğrencilerden de ebeveynlerden de duymuşsunuzdur. Okullarda anketler yapılıyor, çocuklar "görsel", "işitsel" ya da "dokunsal" diye etiketleniyor. Peki bu gerçekten işe yarıyor mu?

İnanç çok yaygın

2020'de yayımlanan bir sistematik inceleme (Newton ve Salvi), 18 ülkeden 15.405 eğitimciyi kapsayan 37 çalışmayı topladı. Sonuç: eğitimcilerin ortalama yüzde 89'u "öğretimi öğrenme stiline uydurmanın işe yaradığına" inanıyor. Öğretmen adaylarında bu oran yüzde 95'e çıkıyor. Üstelik son yıllarda azaldığına dair işaret yok (Frontiers in Education, 2020).

Peki kanıt?

Kritik soru şu: öğrenciyi stiline uygun öğretmek, onu başka şekilde öğretmekten daha mı iyi öğretiyor? Bunu test etmek için öğrencilerin stillere ayrılması, rastgele farklı yöntemlere atanması ve aynı sınavı çözmesi gerekir. 2008'de yayımlanan klasik bir değerlendirmede (Pashler ve arkadaşları) bu ölçütü sağlayan çalışmalara bakıldı: yalnızca biri hipotezi kısmen destekledi, ikisi açıkça çelişti (Learning Styles: Concepts and Evidence).

Yazarlar bunu "kesin çürütme" diye sunmuyor; "kanıt yok" diyor. Yani stilin varlığı değil, öğretimi stile göre eşleştirmenin öğrenmeyi artırdığı gösterilemedi.

Peki neden hâlâ bu kadar inandırıcı?

• Herkesin tercihi var: Birisi videoyu sever, birisi okumayı. Ama tercih, öğrenme başarısı demek değil.
• Çeşitlilik gerçekten işe yarar, ama bunun nedeni "stile uyması" değil, aynı bilgiyi birden fazla yoldan görmenin pekiştirmesi.
• Etiket motive edici görünür; ancak çocuğa "sen şöyle öğrenirsin" demek, onu başka yöntemlerden uzaklaştırabilir.

O zaman ne yapmalı?

1) İçeriğe uygun yöntemi seçin

Harita coğrafyada, grafik matematikte, telaffuz dilde, deney fende işe yarar. Yöntemi çocuğun etiketi değil, konunun doğası belirler.

2) Aynı şeyi iki üç şekilde gösterin

Kavramı hem anlatın hem çizdirin hem örnekle gösterin. Herkes bundan yararlanır.

3) Kanıtı olan yöntemleri kullanın

Kendini yoklama, aralıklı tekrar ve başkasına anlatma, kanıtı güçlü yöntemlerdir (bkz. aralıklı tekrar yazımız).

Sonuç

Öğrenme stilleri anketi ilginç bir sohbet başlatabilir; ama ders planının temeli olmamalı. Çocuğa "sen görselsin" demek yerine "bu konuyu hangi yollarla görüp deneyebiliriz?" diye sormak hem daha dürüst hem daha etkili.

Kaynaklar: Newton ve Salvi (2020), Frontiers in Education · Pashler ve ark. (2008), Learning Styles: Concepts and Evidence