TALIS 2024: Türkiye'nin Öğretmenleri İşinden Memnun, Ama Değer Görmüyor

24 Kasım Öğretmenler Günü yaklaşıyor. Çiçekler, kartlar ve paylaşımlar yine gelecek. Ama öğretmenler mesleklerini gerçekte nasıl yaşıyor? Bu soruya en kapsamlı cevabı OECD'nin Uluslararası Öğretme ve Öğrenme Araştırması (TALIS) veriyor. Ekim 2025'te yayımlanan TALIS 2024'te Türkiye'den binlerce ortaokul öğretmeni anket doldurdu. Ortaya çıkan tablo şaşırtıcı: Türkiye'nin öğretmenleri işini seviyor, stresi görece düşük, ama değer gördüğünü hissetmiyor.

İyi haber: İşini seçerek yapan, işinden memnun öğretmenler

• %86 öğretmen, genel olarak işinden memnun (OECD ortalaması %89).
• Mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin %74'ü öğretmenliği ilk tercihi olarak seçmiş. Bu oran OECD ortalamasının (%58) çok üstünde ve 2018'den bu yana 7 puan artmış.
• Öğretmenlerin yalnızca %8'i işinde "çok fazla" stres yaşadığını söylüyor. OECD ortalaması %19, yani Türkiye bu konuda iyi durumda.
• 30 yaş altındaki öğretmenlerin sadece %9'u önümüzdeki beş yıl içinde mesleği bırakmayı düşünüyor (OECD ortalaması %20).

Kötü haber: Emek var, karşılığı hissedilmiyor

• Öğretmenlerin yalnızca %21'i maaşından memnun (OECD ortalaması %39). Bu oran 2018'e göre 11 puan düşmüş.
• Maaş dışındaki çalışma koşullarından memnun olanlar %50 (OECD ortalaması %68).
• "Öğretmenler toplumda değer görüyor" diyenler sadece %22. Bu oran 2018'den bu yana 4 puan gerilemiş.
• Okullarında velilerin öğretmene değer verdiğini düşünenler %61, öğrencilerin değer verdiğini düşünenler %68.

Yani öğretmenlerin çoğu sınıfta mutlu, ama sınıfın dışına çıktığında aynı saygıyı görmediğini düşünüyor.

Öğretmeni en çok ne yoruyor?

TALIS öğretmenlere stres kaynaklarını da sordu. Türkiye'de öne çıkan üç kaynak şunlar:

1. Öğrenci başarısından sorumlu tutulmak (%50)
2. Çok fazla idari iş (%48)
3. Çok fazla sınav ve ödev okumak (%44)

Bu liste, ortak sınav haftasını yaşayan her öğretmene tanıdık gelecektir. Rapora göre 30 yaş altındaki öğretmenler, 50 yaş üstündeki meslektaşlarına göre daha fazla stres yaşıyor. Mesleğin ilk yılları, desteğin en çok gerektiği yıllar.

Peki ne yapabiliriz?

Maaşlar ve mevzuat bu yazının konusu değil. Ama veriler, okul içinde ve ailede yapılabilecek bazı şeylere de işaret ediyor.

Okul yönetimlerine

• İdari yükü görünür kılın. Her dönem başında öğretmenlerden tekrarlayan ve gereksiz bulunan bir evrakı listelemelerini isteyin. Kaldırılabilecek olanı kaldırın, birleştirilebilecek olanı birleştirin.
• Genç öğretmeni yalnız bırakmayın. İlk iki yılındaki her öğretmene deneyimli bir meslektaşla düzenli konuşma fırsatı verin. Sınıf yönetimi ve veli görüşmesi gibi konular kitaplardan değil, meslektaşlardan öğrenilir.
• Değerlendirmeyi zümreyle paylaşın. Ortak rubrik ve kod sistemiyle okumak, kâğıt yükünü hafifletir (bkz. not mu, yorum mu?).

Velilere

• Öğretmeni sadece sorun olduğunda aramayın. İyi giden bir şeyi fark ettiğinizde de kısa bir mesaj atın. "Kızım bu hafta fen dersini eve gelip anlattı" cümlesi bir öğretmenin haftasını değiştirebilir.
• Çocuğunuzun yanında öğretmenini eleştirmeyin. Bir sorununuz varsa öğretmenle doğrudan konuşun. Çocuğun öğretmene güveni, öğrenmesinin de temelidir.

Öğrencilere

• Bir teşekkür kartı yazın. Hediye almanıza gerek yok. Öğretmeninizin size öğrettiği tek bir şeyi ve bunun sizi nasıl değiştirdiğini yazın. Öğretmenlerin yıllarca sakladığı şeyler genellikle bu kartlardır.

Bir günden fazlası

TALIS'in en dikkat çekici bulgusu belki de şu: Türkiye'de öğretmenliği isteyerek seçenlerin oranı artıyor, ama mesleğin değer gördüğüne inananların oranı azalıyor. Bu iki çizgi birbirinden uzaklaştıkça, bugün mesleğe heyecanla başlayan gençlerin yarın aynı heyecanı koruması zorlaşır. Öğretmenler Günü bir gün sürer. Bu farkı kapatmak ise yıl boyunca gösterilen saygıyla mümkün.

Kaynaklar: OECD (2025), Results from TALIS 2024: Türkiye ülke notu · OECD (2025), TALIS 2024: Öğretmenlik mesleğini sürdürmek · TEDMEM (2025), TALIS 2024 Türkiye İçin Neler Söylüyor?